Tin tức

Bánh ít lá gai – đặc sản chợ Thuận

Thứ ba, 06/02/2018 - 10:55

Chợ Thuận nằm trên địa phận của thôn Đại Hào, xã Triệu Đại huyện Triệu Phong. Chợ là nơi giao thương mua bán của bà con các xã: Triệu Đại, Triệu Độ, Triệu Thuận, Triệu Hòa, Triệu Long, Triệu Trạch, Triệu Phước và một số tư thương của xã Triệu Thành, Triệu Vân. Chợ Thuận mới được xây dựng và đưa vào sử dụng vào đầu năm 2013 và rất được bà con tiểu thương trong chợ cũng như người dân ủng hộ. Chính vì thế mà bất kể ngày nào, dù mưa dù nắng, tầm khoảng từ 6h đến 9 giờ sáng chợ rất đông và nhộn nhịp.

Bánh ít lá gai – đặc sản chợ Thuận

Chợ xuất hiện khá sớm trong đời sống người Việt. Từ cái thời con người có của ăn của để muốn trao đổi cho nhau những thứ cần thiết. Kẻ ở miền cao lắm sơn hào, người miền biển nhiều hải vị họ tìm đến nhau và đổi chác một cách tương đối. Thế rồi những điểm tụ họp đó cứ như chỗ cố định để "đúng hẹn lại lên" lâu dần mà nên chợ. Chợ Thuận là nơi buôn bán của cư dân cả một vùng lớn trong huyện Triệu Phong. Rất nhiều người cứ nghĩ chợ Thuận có nghĩa là lấy tên xã Triệu Thuận nhưng có lẽ vì cái vị trí họp chợ nó thuận lợi nên gọi "chợ Thuận" mà thôi!
 
Trích tiếng anh Nguyễn Thành Pháp, cán bộ văn hóa xã hội xã Triệu Đại huyện Triệu Phong:


Giữa không gian một màu xanh trải dài vô tận của đồng bằng Triệu Phong chợ Thuận ngày ngày vẫn thở hít nhịp sống quen thuộc đầy nhộn nhịp của mình. Bước vào chợ là một bức tranh quê rõ nét của nông thôn miền Trung. Từ những nông sản gạo khoai ngô đậu lạc cho đến các thực phẩm tươi rau quả gà vịt cá... ở đây đều chu chuyển theo quy luật cung cầu của thị trường. Nói chung trong điều kiện kinh tế cơ bản vẫn là nông nghiệp điều kiện địa lý vẫn như xưa thì đổi chác là một nhu cầu bức thiết để duy trì cuộc sống thường nhật.
 
Tìm về chợ Thuận xưa nằm trước đình làng Đại Hào và cạnh bên hói Thuận -  một thời là một thuỷ lộ rất đông vui nhôn nhịp. Ghe thuyền giữ một vai trò quan trọng trong việc vận tải những mặt hàng gia dụng các nhu yếu phẩm cho chợ Thuận. Hiện nay trong vùng vẫn còn để lại những dấu ấn rất rõ nét là các đình làng, đền miếu nhà thờ họ đều hướng về hói Thuận như đang đứng xem cảnh bến sông còn tấp nập ngày nào. Hói Thuận hiện nay đã vĩnh viễn đánh mất khả năng vận chuyển -  một nhiệm vụ tích cực nhất đã từng làm lừng lẫy một thời. Nguyên nhân không những vì ghe thuyền đã biến mất và những phương tiện đường sông bằng đò dọc đã xếp xó từ lâu do sự cạnh tranh của ôtô tàu lửa xe đạp mà còn vì một hệ dòng chảy mới nữa chụp lên nó là là các kênh của công trình thuỷ lợi Nam Thạch Hãn.
 
Đặc sản của mỗi vùng quê cũng chính là món được bán nhiều trên chợ vùng đó. Nếu chợ Cạn nổi tiếng với bún, chợ Sãi níu chân người đi chợ với món nem lụi thì chợ Thuận sẽ khiến chúng ta không thể rời bước trước những trẹt bánh gai – món quà quê dung dị chứa đựng sự ngọt bùi và bao tinh túy của đồng đất quê hương. Mệ Nguyễn Thị Phiến năm nay đã 83 tuổi những có đến 40 năm bán bánh gai ở chợ Thuận. Những chiếc bánh gai do mệ làm ra ngày ngày vẫn đến với người dân từ vùng quê cho đến phố thị.
 
Trích tiếng bà Nguyễn Thị Phiến, thôn Đại Hào, xã Triệu Đại huyện Triệu Phong: 

 

Ở làng Đại Hào xã Triệu Đại nói chung và chợ Thuận nói riêng có rất nhiều gia đình làm bánh gai. Muốn có bánh gai ngon thì nguyên liệu phải được chọn lựa kỹ càng. Nếp phải được chọn lựa loại nếp dẻo thơm. Nếp được đãi sạch và đem xay thành bột, để ráo nước. Đợi khi bột khô, cảm giác thấy bột mát lạnh thì đem trộn với bột lá gai. Lá gai cũng phải chọn là còn xanh non, không bị sâu. Lá gai hái từ ngoài vườn đem vào được rửa sạch bằng nước giếng vài lần, vớt ra cho lên một chiếc rổ thưa để ráo nước. Nước sôi, cho lá vào luộc qua hay là trụng, sao cho lá đừng chín nát đen. Sau đó vớt ra cho ráo nước rồi dùng tay vắt vắt những nắm lá và cho vào cối đá. Ngày nay để thuận tiện hơn các gia đình làm bánh với số lượng lớn đều dùng máy xay chuyên dụng thay cho cối đá, vừa tiết kiệm được thời gian, cho năng suất cao hơn. Sau đó hỗn hợp bột được xay nhuyển cùng lá gai ấy lại được quết thêm một lần nữa bằng cối đá để có độ mịn và dẻo nhất định.

Bánh ngon phải có nhân ngon. Trước tiên, chọn đậu xanh tốt, đem đãi thật sạch vỏ, hầm đậu cho vừa chín và trộn đậu với đường, gừng đem giã nhuyễn. Trộn tất cả nguyên liệu với sự hòa quyện của vị đậu xanh mềm mịn, mùi gừng tươi thơm lừng và vị ngọt của đường, rắc thêm tý dầu chuối, sẽ trở thành nhân bánh lá gai độc đáo. Phần nhân được vo tròn thành từng viên. Nhân bánh lá gai ngon là đậu phải mịn không nhão. Để tạo ra những chiếc bánh lá gai đẹp mắt thì khâu gói là bước hoàn tất cuối cùng. Bánh thường gói bắng lá chuối, xung quanh bánh không để dư thừa phần lá ra ngoài. Tùy vào cách gói của mỗi người mà lá cắt tròn hay bầu dục để gói bánh.

Hấp bánh là khâu cuối cùng. Hấp bánh phải là kiểu "chưng cách thuỷ". Ở quê, thường đặt ba cái chén vào đáy soong to, sau đó gác lên trên một chiếc nan liếp đan thưa rồi sắp bánh vào. Nước đổ vào chỉ vừa đủ lấy hơi xông, nhất thiết không được chạm tới đáy liếp. Đậy nắp nồi đun một hồi chờ bánh chín. Chiếc bánh khi chín lá vỏ màu có xanh thẫm. Khi đặt lên đĩa thì nhớ lột dây buộc đi. Giờ thì chiếc bánh gai hoàn chỉnh đã xong, sẵn sàng chờ thưởng thức. Bánh gai không những ăn ngon mà lại tốt cho sức khỏe. Mùa nóng ăn bánh lá gai giúp thanh nhiệt cơ thể. Ăn một chiếc bánh gai ít , có cảm giác vừa dẻo dẻo vừa có vị bùi bùi của lá gai, vị ngọt của đường, mùi thơm của đậu đỗ xanh có rắc tý dầu chuối, cảm giác thú vị vô cùng.

Tuy là món ăn dân dã nhưng quá trình làm bánh lá gai cũng thật công phu và nếu có dịp ghé chợ Thuận đừng quên mua ít bánh gai  như đặc sản của vùng quê Triệu Phong làm quà cho người thân, bạn bè và để thấy rằng chợ quê vẫn còn nhiều nét duyên rất đáng nhớ!

Thái Hiền

Thích và chia sẻ bài viết qua

Nhập bình luận của bạn:

Ý kiến bạn đọc ()

Lịch phát sóng truyền hình

Thăm dò ý kiến

Bạn xem Truyền hình Quảng Trị bằng phương thức truyền dẫn nào?
Sóng mặt đất (VHF - 6)
Vệ tinh (Vinasat 1)
Truyền hình cáp
Truyền hình Internet (OTT)
Truyền hình IP (MyTv)
Truyền hình di động (MobileTV)
Mạng xã hội