Tin tức

Dinh xưa Chúa Nguyễn

Chủ nhật, 16/09/2018 - 15:31

Chúa Tiên Nguyễn Hoàng – người có công đầu trong hành trình mở mang xứ Đàng trong từ mảnh đất khai nguyên Ái Tử - Triệu Phong - Quảng Trị. Tuy nhiên, trải qua gần 5 thế kỷ, chiến tranh và sự khắc nghiệt của thời tiết... đã xoá nhòa những dấu tích, những di sản văn hoá một thời từng là thủ phủ, là “kinh đô” của một triều đại vốn đã có nhiều đóng góp quan trọng trong tiến trình lịch sử dân tộc tộc.

 
Thăm địa điểm nơi chúa Nguyễn Hoàng đóng dinh


Lịch sử không thể bị lãng quên. Công trạng của Nguyễn Hoàng cần phải được khẳng định. Nhiều hội thảo, nhiều hoạt động nghiên cứu về chúa Tiên Nguyễn Hoàng cùng với hệ thống Dinh Cát của ông trên đất Triệu Phong đã được triển khai.
 
Năm 2013, UBND huyện Triệu Phong tổ chức Hội thảo khoa học “Quảng Trị- Đất dựng nghiệp của Chúa Nguyễn Hoàng” đã làm sáng tỏ một số nội dung cơ bản như đánh giá công lao, sự nghiệp của Chúa Tiên Nguyễn Hoàng; vị thế, vai trò 3 thủ phủ Ái Tử, Trà Bát, Cát Dinh thời Chúa Nguyễn trên đất Triệu Phong.

Tháng 7 và tháng 8 Năm 2016, các nhà khảo cổ học đã tiến hành thăm dò, khai quật khảo cổ Lỵ sở dinh chúa Nguyễn tại Quảng Trị, các nhà khảo cổ học đã thu được những kết quả bước đầu, hé lộ một phần dấu tích về thời kỳ chúa Nguyễn dựng nghiệp trên mảnh đất này.

 
Tháng 7 năm 2017 Hội Khoa học lịch sử tỉnh Quảng Trị phối hợp với UBND huyện Triệu Phong tổ chức hội thảo luận cứ khoa học xác định vị trí 3 thủ phủ Ái Tử, Trà Bát, Cát Dinh thời chúa Nguyễn trên đất Triệu Phong tại Thị trấn Ái Tử, huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị.

 
Thăm Bến Ghềnh - điểm giao thương, buôn bán thời chúa Nguyễn ở Triệu Giang, Triệu Phong


Tất cả những nỗ lực này đã đưa ra những luận cứ khoa học để lập hồ sơ công nhận di tích Quốc gia và ngày 20-6-2018  Bộ  VHTT&DL đã ra quyết định công nhận di tích lịch sử các địa điểm liên quan đến dinh chúa Nguyễn 1558 -1626 của các xã Triệu Ái, Triệu Giang, Thị trấn Ái Tử, huyện Triệu Phong Quảng Trị là di tích lịch sử quốc gia.
 
Ông Hồ Ngọc Thiên, Trưởng phòng VHTT huyện Triệu Phong:



 
Hơn 300 năm từ  vào giữ thế kỷ 16 đến cuối thế kỷ 18, các chúa Nguyễn đã để lại những dấu ấn đặc biệt trong lịch sử dân tộc Việt Nam. Trên hành trình xuyên qua 3 thế kỷ nhiều thách thức nghiệt ngã nhưng cũng đầy kiêu hãnh ấy, Đoan quận công Nguyễn Hoàng đã đặt nền móng cho việc xây dựng vùng đất phía nam và cả vương triều Nguyễn từ thủ phủ khai nguyên ở Dinh Cát, Ái Tử thuộc huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị.
 
Trong công trình nghiên cứu Xứ đàng trong - lịch sử kinh tế xã hội Việt Nam thế kỷ 17, 18 công bố năm 1992, Bà Litana một giáo sư người Nhật đã viết rằng: Đàng trong chiếm một vị trí độc đáo trong lịch sử Việt Nam, chỉ trong vài trăm năm, người Việt Nam đã tạo ra được một Việt Nam khác về cả lãnh thổ lẫn nhân lực. Tạo ra được một vùng đất mới, một xứ đàng trong hội nhập và sáng tạo, kéo trọng tâm văn hóa, kinh tế và chính trị của cả nước  xuống phía Nam. Không có các thế kỷ này của đàng trong, cuộc Nam tiến hẵn đã không thành.
 
Trong thời gian trị vị của mình, Chúa Tiên Nguyễn Hoàng  dù 3 lần dời đổi lỵ sở từ Ái Tử sang Trà Bát và cuối cùng là Dinh Cát thì cũng chỉ trong bán kinh 2 km thuộc địa bàn thị tấn Ái Tử và xa Triệu Giang, huyện Triệu Phong hiện nay. Lựa chọn này của Nguyễn Hoàng đã cho thấy vị trí chiến lược đặc biệt trong thời kỳ đó của vùng đất phía bắc sông Thạch Hãn này… Tiến sỹ sử học Nguyễn Bình, người đã có nhiều năm nghiên cứu về các chúa Nguyễn đã khẳng định: Việc Nguyễn Hoàng chọn Ái Tử để đặt đại bản doanh không phải là ngẫu nhiên mà điều đó thể hiện tầm nhìn của 1 con người đầy thao lược. Bao bọc Ái Tử là một vòng cung Tây Nam, Tây Bắc là dãy Trường Sơn và núi Mai Lĩnh. Trước mắt là sông Thạch Hãn và cách Cửa Việt chỉ hơn 10km. Đoan Quốc Công Nguyễn Hoàng là một nhà quân sự từng thân chinh ra trận lập được nhiều công lớn với Chúa Trịnh nên không phải ngẫu nhiên mà chọn vùng đất cát này để làm thủ phủ. Có lẽ là ông đã vận dụng thành công lời khuyên của Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm: Hoành sơn nhất đái, vạn đại dung thân (Nghĩa là:  Một dãy Hoành Sơn có thể dung thân muôn đời).

Tiến sỹ sử học Nguyễn Bình – Chủ tịch Hội Khoa học lịch sử tỉnh Quảng Trị:




Trong suốt thời gian trị vì của mình, Chúa Nguyễn Hoàng với lòng thương yêu nhân dân, ông đã biến vùng đất cát khắc nghiệt thành một nơi trù phú, đời sống nhân dân được cải thiện đáng kể.  Đánh giá về 10 năm xây dựng của Nguyễn Hoàng, Lê Quý Đôn đã viết rằng: Đoan quận công có uy lược, xét kỹ, nghiêm minh, không ai dám lừa dối. Cai trị hơn 10 năm, chính sự khoan hòa, việc gì cũng thường làm ơn cho dân, dùng phép công bằng, răn giữ bản bộ, cấm đoán kẻ hung dữ… Quân dân 2 xứ thân yêu tin phục, cảm nhân mến đức, dời đổi phong tục, chợ không bán hai giá, người không ai trộm cướp, cửa ngoài không phải đóng, thuyền buôn ngoại quốc đều đến mua bán, đổi chác phải giá, quân lệnh nghiêm trang, ai cũng cố gắng, trong cõi đều an cư lạc nghiệp… ”

Nhân dân tôn kính gọi ông là chúa tiên với niềm biết ơn thành kính về một đấng minh quân thông tuệ, giỏi giang, luôn cứu giúp dân chúng như các vị thần tiên.

Tiến sỹ Sử học Nguyễn Bình, Chủ tịch Hội khoa học Lịch sử tỉnh Quảng Trị:




Việc di tích lịch sử các địa điểm liên quan đến dinh chúa Nguyễn 1558 -1626 của các xã Triệu Ái, Triệu Giang, Thị trấn Ái Tử, huyện Triệu Phong Quảng Trị được công nhận là di tích lịch sử quốc gia có ý nghĩa hết sức quan trọng và cũng đặt ra nhiều thách thức đối với công tác bảo tồn, tôn tạo và phát huy các giá trị lịch sử của cụm di tích này.
 
Việc quy hoạch để tạo ra một không gian lưu niệm lịch sử nhằm tôn vinh, tưởng niệm về thời kỳ lịch sử các chúa Nguyễn cũng như tạo ra một khu du lịch mang tính chất lịch sử - văn hóa và tâm linh là một việc làm hết sức cần thiết và cần phải có chiến lược lâu dài để từ đó khẳng định vị trí, vai trò của lỵ sở dinh chúa Nguyễn ở Ái Tử- Trà Bát và vùng đất Triệu Phong, Quảng Trị trong hành trình mở cõi của dân tộc; góp phần vào việc giáo dục truyền thống, bảo tồn, khai thác và phát huy các giá trị di sản thời chúa Nguyễn vào công cuộc xây dựng, phát triển kinh tế- xã hội.
 
Bà Hoàng Thị Thu Hương, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thế thao và Du lịch tỉnh Quảng Trị:



 
  Chúa Tiên Nguyễn Hoàng và Chúa Sãi Nguyễn Phúc Nguyên là những người gắn bó với kinh đô Ái Tử, Trà Bát, Dinh Cát trong suốt giai đoạn từ năm 1558 đến năm 1626. Những sự kiện trong giai đoạn lịch sử thời Nguyễn đã ghi một dấu mốc hết sức quan trọng trong quá trình Nam tiến và khai phá xứ Đàng Trong của người Việt. Nguyễn Hoàng và các thế hệ chúa Nguyễn tiếp nối đã hoàn thành công cuộc khai phá, mở mang bờ cõi, hình thành nên một nước Việt Nam rộng lớn, bao gồm cả đất liền, hải đảo, trong đó có hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa, một Việt Nam hoàn chỉnh như ngày hôm nay.  Những công trạng hiển hách này của tiền nhân đã và đang được nhận chân giá trị lịch sử để không chỉ là niềm tri ân tiên tổ mà còn đúc kết thành những bài học quý báu cho hậu thế.
 


Phạm Quỳnh – Hoài Đức

Thích và chia sẻ bài viết qua

Nhập bình luận của bạn:

Ý kiến bạn đọc ()

Lịch phát sóng truyền hình
Cột phải trên
Cột phải dưới

Thăm dò ý kiến

Bạn xem Truyền hình Quảng Trị bằng phương thức truyền dẫn nào?
Sóng mặt đất (VHF - 6)
Vệ tinh (Vinasat 1)
Truyền hình cáp
Truyền hình Internet (OTT)
Truyền hình IP (MyTv)
Truyền hình di động (MobileTV)
Mạng xã hội