Tin tức

Đánh thức du lịch giếng cổ Gio An

Thứ tư, 03/10/2018 - 16:50

Sở hữu hệ thống giếng cổ quý báu, độc đáo có niên đại hàng nghìn năm, xã Gio An, huyện Gio Linh còn được mệnh danh là “miền giếng cổ”. Để bảo tồn, khai thác du lịch một cách hợp lí, hiệu quả và bền vững, thời gian qua các cơ quan chức năng liên quan và huyện Gio Linh đã từng bước khôi phục nhiều giếng cổ tại địa phương.

Cụm giếng cổ ở thôn Hảo Sơn được xem là đẹp nhất và có vị trí nằm ở trung tâm của xã
 

“Báu vật” 5.000 năm tuổi

Trên miền đất đỏ ba dan Gio An, thiên nhiên không chỉ ban tặng sự trù phú, màu mỡ của đất đai, khí hậu thuận hòa để bao đời dân an cư lập nghiệp. Nơi này còn được tiếp nối trao truyền hệ thống giếng cổ độc đáo nghìn năm hiếm nơi nào có được. Những chiếc giếng cổ thân thuộc này được dân làng bao đời cùng nhau gìn giữ và xem như báu vật, là hồn cốt của quê mình!

Bằng những công trình nghiên cứu và chứng cứ của mình, các nhà khoa học xác định hệ thống giếng cổ ở Gio An được người Chăm Pa xây dựng vào cuối thời đại đồ đá, ước tính ra đời cách đây khoảng 5.000 năm. Giếng cổ Gio An là những công trình hệ thống dẫn thủy cung cấp nước cho sinh hoạt và sản xuất, là di tích có giá trị khảo cổ, văn hoá nghệ thuật độc đáo do người Chăm sáng tạo và được người Việt tiếp thu giữ gìn cho đến ngày nay. Hệ thống giếng cổ Gio An có 14 giếng bao gồm: Giếng Côi, Giếng Dưới, Giếng Búng, Giếng Trạng, Giếng Đào (thôn An Nha); Giếng Gái 1, Giếng Gái 2, Giếng Nậy (thôn An Hướng); Giếng Tép, Giếng Ông, Giếng Bà, Giếng Gai (thôn Hảo Sơn); Giếng Máng (thôn Long Sơn); Giếng Pheo (thôn Tân Văn), được Bộ Văn hóa thông tin xếp hạng di tích lịch sử- văn hóa cấp quốc gia vào năm 2001. Các giếng cổ hầu hết đều nằm ở chân sườn các quả đồi đất đỏ ba dan lớn, được tạo thành nhờ kỹ thuật lắp ghép, kè đá để khai thác các mạch nước ngầm trong lòng đồi. Từ xưa đến nay, dù thời tiết khô hạn đến đâu, nước trong hệ thống giếng cổ vẫn không bao giờ cạn, vẫn trong xanh và mát lạnh.

 

Giếng Đào vừa được khôi phục hoàn thành, là một trong những giếng cổ có cách sắp xếp kiến trúc độc đáo ở Gio An
 
Hiện nay dù cuộc sống đã đổi thay nhiều nhưng đối với người dân xã Gio An, các giếng cổ vẫn là nơi cung cấp nguồn nước sinh hoạt hằng ngày. Tuy nhiên, những năm trở lại đây, do ảnh hưởng bởi các đợt mưa lũ lớn cũng như quá trình sử dụng của con người nên đã có nhiều giếng bị bồi lấp, hư hại và xuống cấp nặng đòi hỏi sớm khôi phục. Bắt đầu từ tháng 9/2015, giếng Đào ở thôn An Nha sau nhiều năm bị hư hỏng nặng đã được Trung tâm Bảo tồn và danh thắng tỉnh Quảng Trị tiến hành khôi phục lại hình dạng như ban đầu. Từ thành công trong việc khôi phục giếng Đào, năm 2016, 2017, đơn vị này tiếp tục “hồi sinh” thêm giếng Trạng, giếng Pheo. Được biết, việc trùng tu các giếng nói trên được thực hiện hết sức nghiêm ngặt để giữ nguyên hiện trạng ban đầu, tránh sự tác động nhiều từ con người và làm mất giá trị vốn có của giếng cổ. Trước khi trùng tu các giếng một thời gian dài, Trung tâm Bảo tồn và danh thắng tỉnh Quảng Trị đã liên hệ với các mỏ khai thác đá tại Gio An đặt đá nguyên liệu cho công tác khôi phục. Chất liệu xây dựng các giếng phải là đá ba dan nguyên khối, có hình thù và kích thước theo yêu cầu. “Trên cơ sở các giếng đã khôi phục hoàn thành, hiện nay Trung tâm Bảo tồn và danh thắng tỉnh đang chuẩn bị triển khai khôi phục thêm các giếng: Máng, Gái. Các giếng đã hoàn thành trùng tu hiện nay đã phục vụ tốt việc cung cấp nước sinh hoạt và sản xuất cho người dân”, Phó Chủ tịch UBND xã Gio An Lê Phước Hiếu cho hay.
 
Phát triển du lịch cộng đồng

Nhiều giếng cổ hư hỏng đã được hồi sinh. Công tác đầu tư, tôn tạo thêm trong khu vực một số giếng cổ cũng đã được huyện Gio Linh chú trọng nhằm hướng tới phát triển và khai thác du lịch cộng đồng từ năm 2018, định hướng đến năm 2020. Ông Dương Đức Hạnh, Phó Chủ tịch UBND huyện Gio Linh cho biết, huyện đã chọn thôn An Nha là thôn đầu tiên để phát triển du lịch cộng đồng. Trong quá trình triển khai thực hiện du lịch cộng đồng tại thôn An Nha sẽ tiến hành đánh giá hiệu quả và tác động du lịch cộng đồng đối với môi trường, văn hóa và xã hội tại điểm đến và rút ra các bài học kinh nghiệm cũng như các yếu tố thành công để nhân rộng mô hình du lịch cộng đồng ra các thôn có tiềm năng khác như: Hảo Sơn, An Hướng... “Sắp tới huyện sẽ đưa hệ thống giếng cổ Gio An vào chuỗi du lịch của huyện gồm: Nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Trường Sơn- Giếng cổ Gio An- Biển Cửa Việt- Tượng đài quân bưu Dốc Miếu- Đôi bờ di tích Hiền Lương, Bến Hải. Đây là tuyến du lịch mũi nhọn và kỳ vọng việc đưa Gio An là một điểm đến về du lịch trên địa bàn huyện sẽ thúc đẩy du lịch cộng đồng phát triển xứng tầm với giá trị của di tích lịch sử- văn hóa độc đáo này”, ông Hạnh cho hay.


 
 
Ruộng rau xà lách xoong xanh mướt nhờ nguồn nước từ các giếng cổ


Cụ thể hóa cho quyết tâm phát triển du lịch cộng đồng tại Gio An, dù còn gặp nhiều khó khăn về kinh phí, nhưng vừa qua huyện Gio Linh cũng đã hỗ trợ 200 triệu đồng làm đường bê tông dẫn đến giếng Đào dài 320 m. Tiếp đó, huyện hỗ trợ thêm 200 triệu đồng nữa làm du lịch cộng đồng tại thôn An Nha với những phần việc như: Làm hàng rào đá tự nhiên đến tận giếng, tạo cảnh quan sinh thái, hàng rào cây xanh, đường hoa, hình thành các bờ đá quanh ruộng xà lách - xoong… “Là địa phương còn khó khăn nên kinh phí đầu tư có hạn, bởi vậy thông qua sự quyết tâm phát triển du lịch cộng đồng tại xã Gio An, huyện cũng đồng thời kêu gọi sự đầu tư của các doanh nghiệp mong muốn đầu tư du lịch, xã hội hóa phát triển du lịch cộng đồng, trong đó trước mắt là tập trung vào đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng giao thông, các hạng mục phục vụ du lịch; sự chung tay của nhân dân địa phương trong việc hiến đất, hiến cây và thực hiện trồng, chăm sóc cây xanh, cây cảnh…”, ông Hạnh chia sẻ.

Ngoài việc tập trung đầu tư tôn tạo hệ thống giếng cổ, xã Gio An cũng đã tập trung bảo tồn và phát huy các kiến trúc có tại địa phương gắn với kêu gọi đầu tư cho phát triển du lịch trên địa bàn xã. Hình thành và phát triển các sản phẩm đặc sản địa phương, gắn với xây dựng nhãn mác, thương hiệu sản phẩm, quảng bá, xúc tiến thương mại cho sản phẩm đặc sản của địa phương gồm: Rau xà lách xoong, khoai từ, khoai tía, khoai lang, gà đồi, tinh bột nghệ, hồ tiêu. Hiện ngày càng có nhiều khách du lịch trong và ngoài nước bắt đầu đến tham quan hệ thống giếng cổ Gio An, thưởng thức đặc sản địa phương. Người dân, các đoàn thể tại địa phương cũng đã bắt đầu ý thức được tầm quan trọng của việc chung tay gìn giữ giếng cổ để phát triển du lịch cộng đồng. Chị Võ Thị Xuân, Chi hội trưởng Chi hội phụ nữ thôn Hảo Sơn nói: “Nhiều năm nay, cứ mỗi tháng chị em phụ nữ chúng tôi lại tổ chức ra quân một lần phát cây cỏ dại, nhặt rác xung quanh khu vực các giếng cổ của thôn. Chúng tôi cảm thấy tự hào và có trách nhiệm phải giữ gìn những giếng cổ quý báu này, không chỉ để phát triển du lịch của địa phương mà còn để lại cho con cháu mai sau”.
 
Nghĩ về “tam giác du lịch” ở Gio An

Về Gio An hiện nay, có thể nhiều người chỉ biết nơi đây có hệ thống giếng cổ quý giá nhưng hẳn ít người biết rằng nơi đây còn có nhiều địa điểm độc đáo có tiềm năng lớn để phát triển du lịch. Ông Hồ Xuân Hải, Chủ tịch UBND xã Gio An cho biết, ngoài giếng cổ, địa phương còn có đồi Cồn Tiên (điểm cao 158, là cứ điểm quân sự của Mỹ). Dưới đồi Cồn Tiên có một bình nguyên bằng phẳng rộng 18 ha. Người dân địa phương cho biết, đồi Cồn Tiên trước trước đây có 1 chiếc bàn cờ đá rất lớn đặt ở đỉnh đồi, sau đó khi lính Mỹ rút đi đã dùng trực thăng cẩu bay ra hướng biển. Hiện ở đồi này còn có một lô cốt quân sự Mỹ tương đối nguyên vẹn, những năm qua có rất nhiều cựu binh Mỹ tìm đến đây để tham quan. Quanh việc hình thành ngọn đồi này cũng có nhiều truyền thuyết như: Có người khổng lồ gánh 2 hòn đá ngang qua thì bị gãy đòn gánh, một hòn đá văng ra xa hình thành nên đảo Cồn Cỏ, hòn đá còn lại rơi xuống tạo thành đồi và đôộng Cồn Tiên như ngày nay; hay như truyền thuyết về việc xa xưa, chứng kiến được cảnh đẹp hữu tình nơi này mà tiên thường sa xuống đánh cờ trên đỉnh đồi…

Ngoài ra, chùa Long Phước- nguyên là Đền thờ Chúa Tiên Nguyễn Hoàng- sau này đổi thành chùa Long Phước hiện nay vẫn còn nguyên vẹn hình hài, nằm kế cận giếng Đào, hiện đã có kế hoạch xây dựng lại am thờ. Nơi đây lịch sử địa phương ghi dấu chúa Nguyễn Hoàng khi mở mang bờ cõi phía Nam đã dừng chân tập hợp dân cư, hình thành và phát triển khu vực đất đai rộng lớn ra sức làm ăn biến đất này thành vùng đất trù phú. Ghi nhớ công lao to lớn này, người xưa đã xây dựng am thờ Chúa Tiên Nguyễn Hoàng. Địa phương còn có di tích Binh đoàn 559, nơi gắn với chuyến hàng đầu tiên vượt dãy Trường Sơn chi viện cho chiến trường miền Nam trong kháng chiến chống Mỹ. “Đây đều là những di tích lịch sử- văn hóa độc đáo gắn với những dấu mốc lịch sử của địa phương, đất nước. Bởi vậy, phát triển du lịch ở xã Gio An những năm tới thì cần lưu ý đưa “tam giác du lịch”: Hệ thống giếng cổ - Đồi Cồn Tiên, di tích Binh đoàn 559- chùa Long Phước” để tạo thành điểm nhấn liên hoàn du lịch ngay tại địa bàn xã. Chúng tôi kì vọng trong tương lai gần, Gio An sẽ trở thành địa điểm hấp dẫn trên bản đồ du lịch, thu hút được đông đảo du khách gần xa”, ông Hải cho biết.


Đức Việt/ QT

Thích và chia sẻ bài viết qua

Nhập bình luận của bạn:

Ý kiến bạn đọc ()

Lịch phát sóng truyền hình
Cột phải trên
Cột phải dưới

Thăm dò ý kiến

Bạn xem Truyền hình Quảng Trị bằng phương thức truyền dẫn nào?
Sóng mặt đất (VHF - 6)
Vệ tinh (Vinasat 1)
Truyền hình cáp
Truyền hình Internet (OTT)
Truyền hình IP (MyTv)
Truyền hình di động (MobileTV)
Mạng xã hội