Tin tức

Đakrông, dòng sông tình sử

Thứ sáu, 11/01/2019 - 07:20

Không biết từ bao giờ, sông Đakrông lại gắn với câu chuyện tình buồn giữa đại ngàn, nhưng trải qua thời gian Đakrông còn là chứng nhân về những đổi thay kỳ diệu trong cuộc sống của đồng bào Vân kiều, Pa Kô giữa điệp trùng núi non đầy nắng và gió…


 

 Thiếu nữ Pa Kô 
 
Đakrông có thể nói là quê hương của những dãy núi nối dài tưởng như vô tận, nơi có dòng sông nhuốm màu huyền thoại về một cuộc tình ngang trái. Chuyện kể rằng: nàng Niêng A Nha con nhà giàu sang quyền quý đem lòng yêu thương chàng Klang đói nghèo. Gia đình nàng không chấp nhận, hai ngươi dắt nhau trốn lên núi khóc ba ngày ba đêm. Nước mắt hai người  chảy thành sông thành suối, trái tim của nàng hóa đá biến thành núi non dựng đứng giữa trời xanh, còn chàng Klang mãi mãi làm cánh chim cô đơn đi tìm nàng Niêng A Nha giữa đại ngàn vời vợi.
 
Một sáng đầu Đông nắng nhạt, chúng tôi trở lại Đakrông với sự háo hức của những người đã lâu chưa về thăm lại dòng sông, thăm những bản làng của đồng bào Vân Kiều, Pa Kô bên dòng sông tình sử. Từ cầu treo Đakrông xuôi về Nam, dòng Đakrông và tuyến đường Hồ Chí Minh như một đôi bạn đồng hành tri kỷ. Trên cung đường quanh co có phần thưa vắng người qua lại, thi thoảng chúng tôi bắt gặp những phụ nữ bán hàng trên những xe máy cũ mà người dân thường gọi là “chợ di động”. Chợ di động đến từ miền xuôi cũng có đầy đủ các mặt hàng, từ con cá, trái ớt cho đến ổ bánh mì, chiếc bánh chưng… Chỉ trong một ngày, những người phụ nữ tảo tần cùng chiếc xe máy của mình có thể đến với rất nhiều bản làng xa xôi. Chuyện mua bán diễn ra hầu như không mặc cả, có lẽ vì giữa người mua và người bán từ lâu vốn đã rất hiểu nhau. Hơn cả chuyện mua bán mưu sinh, chợ di động còn là nhịp cầu nối tâm tình giữa miền xuôi và miền ngược. Bởi vậy, vào những ngày mưa gió, vắng bóng chợ di động trên những con đường núi, hình như bản làng cũng thêm phần hui hắt. Những lúc như vậy  nhiều  người già và cả trẻ nhỏ thường hay nhìn ra con đường đầu bản như ngóng đợi người thân.
 
  Gìa làng Hồ Văn cùng lũ trẻ trên dòng Đakrông 

Miền núi Quảng Trị đang là mùa mưa, dưới những khe núi, nhiều gia đình đang cày cuốc trên những thửa ruộng để chuẩn bị gieo trồng vụ lúa mới. Trên những triền núi, nhiều người đang vôi vã thu hoặc sắn để chẩn bị đón năm mới đang về.  Bây giờ đồng bào cũng chuẩn bị chào đón Xuân chẳng khác gì so với dưới xuôi, nhiều gia đình cũng chung nhau mổ lợn, nấu bánh, nhiều bản cũng tổ chức sinh hoạt văn hóa cộng đồng. Phù sa dòng Đakrông đã lặng lẽ góp phần xóa đi cuộc sống đói nghèo giữa rừng xanh núi thẳm. Nhờ cây sắn mà nhiều gia đình có thu nhâp để dành dụm dựng những ngôi nhà mới đủ sức chống chọi cùng mưa nắng thời gian. Qua cầu Ly Tôn trên dòng Đakrông, chúng ghé thăm bản Spa thuộc xã Tà Long ngay cạnh tuyến đường Hồ Chí Minh huyền thoại, con đường hiện vẫn còn giữ được gần như nguyên trạng kể từ khi xây dựng vào khoảng thời gian năm 1972 nối thị trấn Khe Sanh đi qua xã Húc, Ba Nang, Tà Lòng và hòa vào đường Hồ Chí Minh hiện nay.
 
Dưới mỗi nếp nhà sàn của dân bản Spa, cửa vẫn mở và bếp vẫn luôn hồng lửa như tấm lòng của người Vân Kiều dành cho khách lạ mỗi dịp ghé thăm. Dưới sân của ngôi nhà sàn vừa mới dựng theo kiểu truyền thống, mái được lợp bằng lá bằng mây, chị Nhiêng vừa giữ con vừa tranh thủ mang thóc ra phơi. Chị Nhiêng bảo rằng: đã lâu lắm rồi dân bản Spa của mình hầu như không trồng cây lúa rẫy, thay vào đó chỉ gieo cấy lúa nước hai vụ nên không còn ai lo bị thiếu đói như ngày xưa. Niềm vui rộn ràng trong cánh tay đưa của mẹ trẻ trên chiếc nông tre chứa đầy thóc, những hạt thóc vàng là kết tinh những giọt mồ hôi của người phụ nữ hôm nay đã tảo tần hôm sớm và hình như còn có cả những giọt nước mắt của nàng Niêng A Nha từ dòng sông tình sử.

 
 Trẻ em Pa Kô ở bản A Đăng - Tà Rụt

Thật ấm lòng khi giữa đại ngàn bổng rộn rã tiếng cười đùa trong trẻo và tiếng ê a học bài của con trẻ. Với chúng tôi, những cô giáo trẻ từ miền xuôi lên cắm bản là những bông hoa của núi. Bỏ lại sau lưng cuộc sống chốn thị thành, các cô đã tự nguyện gắn bó tuổi xanh với núi rừng để gieo chữ Bác Hồ cho đàn em nhỏ, để mai đây các em sẽ là chủ nhân của Trường Sơn, của những bản làng Vân kiều, Pa Kô trải dài theo những cung đường Hồ Chí Minh huyền thoại.
 
Rời bản Spa chúng tôi tiếp tục đi về phía Nam. Trong nắng chiều, từ xa Tà Rụt như một bức tranh thật dễ mê hoặc lòng người. Đôi bờ của dòng Đakrông uốn lượn là những bờ bãi phù sa, những bản làng nhấp nhô tảo khói tựa lưng vào bóng núi, đó là  A Đăng, A Vương, Ka Hẹp…Đi dưới sắc nắng bất chợt vào một buổi chiều Đông, chúng tôi tình cờ bắt gặp một rẫy lúa của người Pa Kô mà tưởng chừng chỉ còn trong ký ức. Theo tục lệ từ xa xưa, người Vân Kiều, PaKô trên đỉnh Trường Sơn vốn xem hạt lúa rẫy là hạt ngọc nhà trời, là hiện thân của thần lúa A Bôn đầy quyền năng đã mang lại sự sống cho con người. Nhìn rẫy lúa cả bốn phía đều được bảo vệ bởi lớp hàng rào đan bằng tre cầu kỳ, chợt nghĩ phải chăng người gieo lúa còn muốn gửi lòng mình về với những tháng ngày xưa cũ? Ngày xưa ấy, mỗi khi rẫy lúa chín vàng cũng là lúc những chàng trai cô gái miền sơn cước cất bước đi tìm người thương. “Mấy sông cũng lội, mấy núi cũng trèo”  họ tìm gặp nhau dưới những ngôi nhà chòi giữ lúa và còn gọi là tục đi sim, để rồi trai nên vợ, gái nên chồng, cuộc sống sinh sôi nãy nở.
 
 Sông Đakrông mùa lũ

Dừng chân qua đêm ở Tà Rụt, dưới mỗi nếp nhà, đồng bào Pa Kô ở đây vẫn còn lưu giữ những câu chuyện cổ. Người dẫn chuyện bao giờ cũng là những nghệ nhân luôn nặng nợ với văn hóa của dân tộc mình, họ là những Kray Sức, Mai Hoa Sen, Hồ Việt…Bên bếp lửa hồng, hàng đêm đã có biết bao thế người Pa Kô nối tiếp nhau kể về cuộc đấu tranh giữ đất giữ bản, giữ núi rừng và truyền lại con con cháu vốn quý âm nhạc của dân tộc mình. Chúng tôi chợt hỏi: Nghệ nhân họ là ai? Họ là những cây rừng bám rễ đất rừng và uống nguồn nước từ dòng Đakrông huyện thoại để dâng cho đời những giai điệu đẹp như đóa Plang vẫn khoe sắc giữa đai ngàn không có tuổi. Thật may mắn cho những ai kịp có mặt ở Tà Rụt vào những ngày đầu Xuân để được hòa mình trong dòng suối dân ca ngọt ngào giữa Trường Sơn.
 
Đoạn sông Đakrông chảy qua bản Tà Rụt mỗi khi chiều về lại trở nên rộn ràng bởi bước chân khéo léo của những người mẹ, người chị và những cô gái chưa chồng khi trên đôi vai luôn trủi nặng. Sau một ngày lên nương lên rẫy, những nàng Niêng A Nha của ngày hôm nay vẫn miệt mài chịu thương chịu khó để giữ ấm cho những nếp nhà sàn của mình bên vách núi.

Giữa cánh đồng Tà Rụt trong ánh chiều tà, những đứa trẻ Vân kiều, Pa Kô với đôi chân trần cứ tung tang trên cỏ nơi “Miền quê thương nhớ”. Chiều nay, phù sa sông nước Đakrông cùng lũ trẻ kia đã đưa chúng tôi trở về với tuổi thơ của mình, của những ngày tháng lang thang dọc theo bờ đê, triền sông đầy năng gió để tìm những hiệp sỹ dế mèn, dế trủi “Ơ... Tiếng vọng tuổi thơ, tím cả giấc mơ con dê thẩn thờ…”

Ngoài kia dưới chân vách núi, nước vẫn trôi xuôi, dòng Đakrông hiện thân của một cuộc tình buồn đã thành huyền thoại, nhưng có lẽ nước mắt của nàng Niêng A Nha và chàng Klang cũng đã kịp trở thành những giọt phù sa lấp để mãi bồi đắp cho cuộc sống đôi bờ./.
 
Phan Tân Lâm 

Thích và chia sẻ bài viết qua

Nhập bình luận của bạn:

Ý kiến bạn đọc ()

Lịch phát sóng truyền hình
Cột phải trên
Cột phải dưới

Thăm dò ý kiến

Bạn xem Truyền hình Quảng Trị bằng phương thức truyền dẫn nào?
Sóng mặt đất (VHF - 6)
Vệ tinh (Vinasat 1)
Truyền hình cáp
Truyền hình Internet (OTT)
Truyền hình IP (MyTv)
Truyền hình di động (MobileTV)
Mạng xã hội