Tin tức

Công trình của lòng dân

Thứ ba, 18/06/2019 - 09:14

Ở Quảng Trị sau ngày giải phóng, sự tàn phá khốc liệt của chiến tranh và thiên tai hoành hành thường xuyên đã biến những thôn làng trù mật trước đây thành “những ruộng đói mùa, những đồng đói cỏ”. Trong bối cảnh đó, để vực dậy một nền nông nghiệp trên mảnh đất khó nghèo Quảng Trị, từng bước khai hoang phục hóa, ổn định đời sống nhân dân vùng Triệu Hải, Đảng và Nhà nước đã quyết định đầu tư xây dựng công trình đại thủy nông Nam Thạch Hãn.

Công trình đại thủy nông Nam Thạch Hãn. 

Sông Thạch Hãn lại được chọn là nguồn cung cấp nước tưới và phục vụ dân sinh qua sự nghiên cứu của Bộ Thủy lợi cũ. Công trình đại thủy nông Nam Thạch Hãn ra đời khẳng định đến cùng sức mạnh của một tầm nhìn chiến lược trong việc đưa khoa học kỹ thuật thúc đẩy phát triển kinh tế, cải thiện đời sống xã hội một cách hiệu quả và bền vững.

Do đóng vai trò to lớn, quy mô và tính chất quan trọng của công trình nên từ sau ngày tỉnh nhà được lập lại, nó chính là tài sản lớn nhất của tỉnh Quảng Trị khi chia ra từ tỉnh Bình Trị Thiên.

Ngược thời gian nhớ lại: Đầu năm 1978, công trình thủy lợi Nam Thạch Hãn chính thức được khởi công. Từ chiến trường ra là xốc tới công trường, lực lượng dân công hùng hậu của cả tỉnh Bình Trị Thiên (cũ) gồm 4 sư đoàn đổ dồn về Triệu Hải, có mặt trên công trường suốt nhiều năm trời cùng lực lượng thi công cơ giới, xây lắp, cán bộ kỹ thuật vượt qua biết bao khó khăn, vất vả, thiếu thốn, bất chấp nắng cháy như thiêu đốt, mưa rét cắt da, cắt thịt, bụng đói và thiếu thốn trăm bề, miệt mài khơi dòng nước ngọt về tận ruộng đồng Triệu Hải.

Đã qua tuổi 80, ông Phạm Văn Sải, nguyên Sư trưởng Sư đoàn Thủy lợi Bến Hải, vẫn hồ hởi nói chuyện với chúng tôi về công trình đại thủy nông Nam Thạch Hãn và những ngày dấn thân, cống hiến của mình. Ông nói đã hơn 40 năm qua đi nhưng trong ký ức của ông vẫn còn văng vẳng tiếng cuốc xẻng, tiếng hò hát tựa như mới hôm qua. Ông kể ngày Tổng Bí thư Lê Duẩn về thăm quê hương thấy những cánh đồng khô hạn mà xót xa trong lòng. Đồng chí đã chỉ đạo Bộ Thủy lợi cùng với tỉnh Bình Trị Thiên nghiên cứu xây dựng công trình, hạ quyết tâm sau 2 năm nước sẽ về tới ruộng đồng khát cháy.

Anh Nguyễn Thanh Hải, Cụm trưởng Cụm đầu mối, Xí nghiệp thủy nông Nam Thạch Hãn chia sẻ rằng, ngày đó anh mới 10 tuổi, thấy các chú, các chị, các anh kẻ cuốc, người đào, đẩy những xe cút kít vận chuyển đất để đắp đập, thi công chủ yếu bằng sức người mà tinh thần lao động luôn hồ hởi hăng say.

Chỉ sau hai năm khởi công, những dòng nước đầu tiên của công trình đại thủy nông Nam Thạch Hãn đã đổ về đồng. Tiến độ công trình vượt ngoài dự kiến. Chỉ có sức người mà họ vẫn thành công. Từ đó mới thấy được sức mạnh của lòng dân.
 
Suốt 3 năm xây dựng, từ 1978 đến 1980, những người lính thủy lợi 202 Bến Hải đã vượt mọi khó khăn gian khổ, ngày đêm đổ mồ hôi xương máu, rà phá bom mìn, bạt núi ngăn sông, đào mương đắp đập, quyết tâm đưa dòng nước mát về tưới cho bao cánh đồng khô cháy.

Cùng chúng tôi đi thăm lại công trình mà tuổi thanh xuân mình gắn bó, các ông Lê Vĩnh Tuy, Lê Đức Phán hay chị Phan Thị Lan đều tự hào về tuổi trẻ của mình. Họ kể khi họ đến thi công ở đập tràn đầu mối, trước mắt họ là bạt ngàn lau lách hoang vu…Đến bây giờ, âm thanh tiếng kẻng trên công trường như vẫn còn vọng vang trong tâm trí những con người này. Họ đang trở về với cảnh xưa người cũ, nơi ghi dấu một thời thanh xuân sôi nổi, dâng hiến sức trẻ cho Tổ quốc, Nhân dân.

Lịch sử sẽ không quên hàng vạn người đã đổ mồ hôi, trí tuệ, một thời bạt núi ngăn sông, chinh phục thiên nhiên làm nên thủy nông Nam Thạch Hãn. Để  có được nước tưới cho những cánh đồng, đã có không ít cái giá phải trả.

Trên công trường đại thủy nông Nam Thạch Hãn đã có hơn 100 chiến sĩ lực lượng dân công 202 đã hy sinh hoặc để lại một phần xương máu nơi công trường. Mồ hôi, máu xương các anh, các chị đổ xuống không uổng phí. Những dòng kênh xanh vươn dài trên mặt đất, dẫn nguồn nước ăm ắp sự sống về theo những luống cày có linh hồn và máu thịt của những người đã khuất và tâm tình của những người đang sống.

Trong hàng trăm công trình hồ đập thủy lợi phục vụ sản xuất nông nghiệp hiện có trên địa bàn tỉnh Quảng Trị, Nam Thạch Hãn là công trình đại thủy nông duy nhất ngăn sông Thạch Hãn để dâng nước vào kênh tưới cho vùng thâm canh lúa lớn nhất tỉnh thuộc Thị xã Quảng Trị, huyện Triệu Phong và huyện Hải Lăng. Trước đòi hỏi bức bách cần có nước để phục vụ sản xuất và dân sinh, công trình hoàn thành đến đâu, đưa vào khai thác và sử dụng ngay đến đó. Vì vậy sau gần 2 năm xây dựng, công trình đã đưa nước về tưới cho đồng ruộng. Quy mô công trình ban đầu gồm 1 đập chính ngăn sông Thạch Hãn, 7 đập phụ ở cao trình +21,7m, 1 đập tràn có chiều rộng 135m, lưu lượng xả lũ thiết kế là 7.300m3/s, 1 cống xả cát, 1 âu thuyền. Hệ thống kênh gồm 17 km kênh chính, các kênh cấp 1, cấp 2, cấp 3 có tổng chiều dài hàng trăm cây số. Nhờ đại thủy nông Nam Thạch Hãn, diện tích lúa được tưới nước chủ động tăng lên; cơ cấu giống lúa và cơ cấu mùa vụ sản xuất được chuyển đổi ngày càng chủ động hơn. Các giống lúa có tiềm năng năng suất cao được đưa vào để thay thế giống lúa cũ ở địa phương. Các giải pháp kỹ thuật tiến bộ để giảm gánh nặng lao động cho nông dân được áp dụng rộng rãi. Nhờ vậy năng suất lúa không ngừng tăng lên. Từ việc ruộng đất trước đây chỉ cấy bằng lúa chiêm, tưới bằng các biện pháp thủ công hoặc nhờ trời, thì nay đã có nước chủ động, tưới cho hai vụ ăn chắc, năng suất lúa 20-25 tạ/ha đã tăng lên 50-70 tạ/ha, sản lượng lương thực toàn vùng chiếm trên 60% tỷ trọng lương thực toàn tỉnh.

Hơn 40 năm đã trôi qua, công trình đại thủy nông Nam Thạch Hãn vẫn còn nguyên giá trị hữu ích và ngày càng phát huy công năng của một hệ thống thủy lợi đóng vai trò chủ công trong việc tưới, tiêu cho cả vùng đồng bằng rộng lớn phía Nam của tỉnh Quảng Trị.

Anh Nguyễn Thanh Hải, một cậu bé 10 tuổi ngày khởi công công trình nay giữ vị trí Cụm trưởng cụm đầu mối, Xí nghiệp thủy nông Thạch Hãn. Tiếp bước cha anh, anh Hải xúc động chia sẻ, bản thân thấy có trách nhiệm với công trình vì đã tận mắt chứng kiến những khó khăn gian khổ mà thế hệ đi trước đã trải qua để có được công trình hùng vĩ hôm nay.

Từ ngày Quảng Trị trở về với tên gọi thân thương, ba mươi năm nay đã có nhiều công trình thủy lợi và hồ chứa nước phục vụ cho sản xuất nông nghiệp. Những dòng kênh như huyết mạch chảy trong cơ thể ruộng đồng đã tỏa rộng, vươn dài mang theo tình yêu quê hương của những người đào kênh, đắp đập.

Đất hồi sinh và làng quê thanh bình, no ấm. Hiện thực sống động đó được khởi nguồn từ dòng nước mát lành của công trình thủy nông Nam Thạch Hãn- gia tài đáng giá nhất của Quảng Trị ngày lập lại.
 

Võ Thế Hùng 

Thích và chia sẻ bài viết qua

Nhập bình luận của bạn:

Ý kiến bạn đọc ()

Lịch phát sóng truyền hình
Cột phải trên
Cột phải dưới

Thăm dò ý kiến

Bạn xem Truyền hình Quảng Trị bằng phương thức truyền dẫn nào?
Sóng mặt đất (VHF - 6)
Vệ tinh (Vinasat 1)
Truyền hình cáp
Truyền hình Internet (OTT)
Truyền hình IP (MyTv)
Truyền hình di động (MobileTV)
Mạng xã hội