Tin tức

Về quê hương Đơn Duệ

Thứ hai, 18/09/2017 - 09:58

Trong lịch sử xây dựng và phát triển làng quê Đơn Duệ, cùng với người dân Vĩnh Linh cán bộ và nhân dân của làng đã cùng nhau vượt qua muôn vàn khó khăn để chiến đấu bảo vệ quê hương và dựng xây Đơn Duệ ngày càng giàu đẹp.

 
Bia chứng tích Chi bộ Đơn Duệ - Chợ Huyện 

Làng Đơn Duệ, sử củ ghi lại gọi là làng Đan Duệ thuộc châu Minh Linh được hình thành từ thế kỷ thứ XI(1069-1075) do một vị quan họ Trần dưới triều nhà Lý sau khi chiến thắng quân Chiêm Thành đã ở lại nơi đây lập ấp và dựng lên làng Đơn Duệ và đã trở thành vị tiền khai khẩn của làng. Danh tước được ghi lại “ Tiền khai khẩn trùng nghè Trần Qúy Công”. Trong sách Đại nam nhất thống chí có ghi rõ: “ Thời Trần mạt, châu Minh Linh thuộc trấn Tây Bình và rộng hơn huyện Vĩnh Linh ngày nay, gồm có 3 huyện đó là huyện Đơn Duệ nay Vĩnh Linh có xã Đơn Duệ về phía Đông chợ huyện, huyện Tả Bố, huyện Dạ Độ .          

Trong hai cuộc kháng chiến, quê hương Đơn Duệ cũng chính là phòng tuyến ác liệt đối mặt với kẻ thù mà ngày nay vẫn còn ghi dấu bằng những chiến tích lịch sử, nhiều công trình quân sự. Những thế hệ đi trước đã có những đóng góp xương máu của mình vào công cuộc kháng chiến vĩ đại của dân tộc, xứng đáng cùng với quân dân Vĩnh Linh là tuyến đầu tổ quốc, là lũy thép anh hùng. Chúng tôi được gặp ông Nguyễn Đăng Huề, thôn Đơn Duệ, xã Vĩnh Hòa huyện Vĩnh Linh, người nắm rõ lịch sử của làng và ông có ghi chép lại những sự kiện đã diễn ra, ông cho biết: “ nơi đây có hệ thống giao thông hào, những giếng làng gắn bó với người dân và bộ đội qua hai cuộc kháng chiến, những người con của làng đã hi sinh vì quê hương cho hôm nay quê hương ngày càng tươi đẹp hơn, điều đó chúng tôi rất đổi tự hào..”

Trích lời ông Nguyễn Đăng Huề, thôn Đơn Duệ, xã Vĩnh Hòa huyện Vĩnh Linh:


Chúng tôi may mắn được gặp những thế hệ đi trước của làng Đơn Duệ để có thể nghe họ kể cho nghe những câu chuyện về lịch sử của làng cũng như qua hai cuộc chiến đấu và bảo vệ làng quê cho đến hôm nay. Dù ở cái tuổi xưa nay hiếm nhưng trong ký ức của họ vẫn còn nguyên những kỹ niệm, những sự kiện lớn gắn với làng quê Đơn Duệ  nơi họ đã sinh ra, lớn lên và tự hào với những năm tháng tuổi trẻ họ đã cùng nhau chiến đấu và nhiều người đồng đội, đồng chí, những người con của làng đã hy sinh cho quê hương, cho mảnh đất này.

Tại  bia chứng tích của Chi bộ Đơn Duệ - Chợ Huyện được con em trong làng xây dựng, mỗi năm người dân trong làng đều cùng nhau làm lễ kỷ niệm để tưởng nhớ đến công lao của những thế hệ đi trước đã ngã xuống. Cách đây hơn 86 năm (29/7/1931-29/7/2017) Chi bộ cộng sản Đơn Duệ - Chợ Huyện chính thức được thành lập với 12 đảng viên do đồng chí Phạm Chí làm Bí thư. Sự ra đời của Chi bộ Đơn Duệ - Chợ Huyện tạo ra bước ngoặt mới cho phong trào cách mạng của địa phương nói riêng và tại xã Vĩnh Hòa nói chung. Đây là mốc son chói lọi trong lịch sử đấu tranh cách mạng hào hùng của quê hương.

Qua các thời kỳ cách mạng, Chi bộ Đơn Duệ - Chợ Huyện đã lãnh đạo nhân dân vượt qua nhiều khó khăn, gian khổ, lập được nhiều chiến công trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ và đạt được nhiều thành tựu quan trọng trong công cuộc đổi mới.

Mỗi lần có dịp được gặp nhau, các thế hệ đi trước của Đơn Duệ rất đổi tự hào ôn lại truyền thống cách mạng của quê hương, họ cũng vui mừng vì cho đến hôm nay quê hương đã thực sự thay da đổi thịt, đời sống của người dân đã từng bước đi lên, không còn hộ đói, giảm nhiều hộ nghèo, mọi người đều đồng lòng đoàn kết. Phát huy truyền thống quê hương cách mạng, đồng thời xác định rõ vai trò, trách nhiệm của Chi bộ trong việc lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị nhằm tiếp tục phát triển thôn Đơn Duệ theo chủ trương xây dựng nông thôn mới của Đảng. Ông Lê Đăng Hoành cũng chính là người con của quê hương Đơn Duệ - chứng kiến từ những ngày gian khó đến nay quê hương đã thực sự thay da đổi thịt, ông chia sẻ: “  sinh ra và lớn lên ở đây và đã từng tham gia sản xuất, kháng chiến, may mắn còn sống cho đến hôm nay và rất đổi tự hào về quê hương mình….”

Trích lời ông Lê Đăng Hoành, thôn Đơn Duệ, xã Vĩnh Hòa huyện Vĩnh Linh:


Không chỉ có truyền thống của quê hương Cách mạng, mỗi lần nhắc đến Đơn Duệ - Vĩnh Hòa là mọi người lại nhắc đến nét văn hóa độc đáo chỉ có nơi đây mới có, đó chính là nét đẹp về trò chơi dân gian Bài Chòi đã được lưu truyền và gìn giữ qua nhiều thế hệ.
 
Ông Ngô Quang Trung, người con sinh ra và lớn lên trên mảnh đất Đơn Duệ, và ông cũng là người gắn bó với trò chơi dân gian Bài Chòi từ những ngày còn bé. Hiểu được, chơi được và bây giờ điều ông tâm đắc và vui mừng đó chính là nét văn hóa này đang được thế hệ trẻ đón nhận và tiếp tục duy trì mỗi năm. Ông Ngô Quang Trung cho biết: "Trò chơi dân gian đã có từ xa xưa, xuất phát từ khu vực miền Nam khi người dân ra đây sinh sống, khi tôi còn nhỏ cũng đã biết chơi trò Bài chòi cùng với bà con trong làng...”
 
Trích lời ông Ngô Quang Trung, thôn Đơn Duệ xã Vĩnh Hòa huyện Vĩnh Linh:
 

Ở một số làng quê Quảng Trị như: Vĩnh Giang, Vĩnh Trung và ở Đơn Duệ xã Vĩnh Hòa, ngày xưa chơi bài chòi cũng là một trò chơi dân gian được nhân dân thường tổ chức chơi vào các dịp đầu xuân tuy nhiên trải qua thời gian, chiến tranh loạn lạc và với nhiều nguyên nhân khác nữa nên trò chơi này hiện nay còn rất ít làng khôi phục và duy trì. Hiện nay, Đơn Duệ sau một thời gian bị lãng quên cho đến khi xây dựng đơn vị văn hóa thì trò chơi Bài chòi được người dân của làng phục dựng trở lại. Chơi bài chòi thường được bắt đầu khởi động từ ngày 28 tháng Chạp cho đến ngày hạ nêu.
 
Để tổ chức hội chơi bài chòi, nhân dân thường dựng chòi ở những vị trí rộng rãi và đông người qua lại. Chòi, trại thường được bố trí theo hình chữ U, mặt quay vào trong sân. Người ta thường dựng 11 chòi, theo dạng song song mỗi bên 5 chòi đối diện và tương ứng nhau từng cặp một. Cuối hai dãy chòi là một chòi trung tâm hoặc chòi cái. Đối diện chòi trung tâm là Trại chỉ huy (dành cho Ban điều hành và đội cổ nhạc). Trại chỉ huy có trống chầu dành cho người điều khiển cuộc chơi, một chiếc bàn lớn đặt khay tiền và những lá cờ hiệu, cạnh đó là chỗ ngồi của dàn nhạc gồm 1 sanh, 1 nhị, 1 kèn, 1 trống, có khi thêm 1 phèng la. Khoảng đất trống ở giữa là sân khấu trệt bốn mặt. Đây là không gian dành cho một hoặc hai nhân vật đặc biệt  làm nhiệm vụ quản trò, gọi là người chạy bài.
 
Theo chia sẻ của những người trong làng thì mỗi dịp tổ chức lễ hội Bài chòi không chỉ mang ý nghĩa về nét đẹp văn hóa của làng quê mà còn giúp cho thế hệ trẻ hiểu hơn về ý nghĩa của những trò chơi dân gian tạo nên tình đoàn kết, mong cho nhau nhiều may mắn. Ngô Quang Trung thôn Đơn Duệ, xã Vĩnh Hòa, Vĩnh Linh cho biết: “ rất vui vì thế hệ trẻ tham gia trò chơi này rất đông vào dịp Tết hàng năm, khi tham gia trò chơi này thì tránh xa các tệ nạn xã hội, rượu bia…”
 
Trích lời ông Ngô Quang Trung thôn Đơn Duệ, xã Vĩnh Hòa huyện Vĩnh Linh.

 
Chính như lời chia sẻ của ông Ngô Quang Trung thì để duy trì trò chơi dân gian và lưu truyền từ bao đời nay thì điều quan trọng là Hội bài chòi đã thu hút từ trẻ em đến các ông cụ bà cụ trong làng, các cô các cậu thanh niên, các bà lão tất cả ai nấy đều tụ hội xung quanh sân hội Bài chòi. Bài chòi ở Đơn Duệ nói riêng và ở Quảng Trị nói chung vừa mang trong nó hơi thở nóng hổi của cuộc sống hiện đại, vừa chứa đựng vẻ dịu dàng, duyên dáng của một nét văn hóa truyền thống đầy ý nghĩa. Chính vì thế, Hội Bài chòi đã trở thành nếp sinh hoạt văn hóa, là món ăn tinh thần không thể thiếu được của người dân trong làng, tạo nên không khí vui tươi đầm ấm trong những ngày xuân. Với những giá trị văn hóa đặc sắc đó, hy vọng bài chòi ở Quảng Trị sẽ được các cấp các ngành quan tâm hơn nữa để bảo tồn và định hướng phát triển.

5 năm trở lại đây, thôn Đơn Duệ có sự đổi mới trên tất cả các mặt. Toàn thôn có trên 90% số hộ có nhà xây mái lợp vững chắc, 50% số hộ có thu nhập trên 20 triệu đồng/người mỗi năm, hộ nghèo theo tiêu chí mới giảm hàng năm. Người dân Đơn Duệ nói riêng, Vĩnh Hòa nói chung có truyền thống cần cù lao động, chịu thương chịu khó, bền bỉ và kiên cường vật lộn với những thử thách của thiên nhiên, anh hùng và bất khuất chống giặc ngoại xâm. Và hơn hết là từ ngày dựng làng, lập xã, người Đơn Duệ đã có truyền thống trọng chữ, trọng nghĩa nên đã lưu giữ được những giá trị văn hóa cao quý.

Minh Hiển
 
 

Thích và chia sẻ bài viết qua

Nhập bình luận của bạn:

Ý kiến bạn đọc ()

Lịch phát sóng truyền hình
Cột phải trên
Cột phải dưới

Thăm dò ý kiến

Bạn xem Truyền hình Quảng Trị bằng phương thức truyền dẫn nào?
Sóng mặt đất (VHF - 6)
Vệ tinh (Vinasat 1)
Truyền hình cáp
Truyền hình Internet (OTT)
Truyền hình IP (MyTv)
Truyền hình di động (MobileTV)
Mạng xã hội