Tin tức

Vùng quê của giếng cổ và rau liệt.

Thứ sáu, 17/11/2017 - 10:33

Nói đến Gio An (Gio Linh) trước hết là nói đến hệ thống giếng cổ đã được công nhận là di tích lịch sử quốc gia. Có một cách định nghĩa ngắn gọn, mang tính trực quan nhưng đầy ý nghĩa về một miền quê hay một quốc gia chính là sự kết hợp giữa hai yếu tố: Đất và Nước. Con người muốn tồn tại, muốn sống thì không thể nào thiếu nước, trước hết là nguồn nước uống. Đó cũng là quy luật của cư dân bất cứ nơi đâu khi tính chuyện sinh cơ lập nghiệp. Ở một nơi thiên nhiên khắc nghiệt nắng lửa gió Lào như Quảng Trị thì yếu tố nước lại càng trở nên quan trọng và thiết thân đến dường nào. Con người ta chỉ có thể sinh tồn khi có nước và nhiều người vì không có nguồn nước phải lao đao khổ sở, thậm chí bỏ xứ mà đi. Ấy vậy mà hệ thống giếng cổ Gio An cung cấp nước ngọt trong và mát quanh năm suốt tháng cho cư dân nơi này từ hàng ngàn năm trước. Đây chính là một ân tứ của đất trời ban tặng cho một vùng quê miền Tây Quảng Trị, lại được trí thông minh và bàn tay khéo léo của người xưa tạo dựng.

Giếng cổ Gio An

Theo nhiều nhà khoa học thì hệ thống giếng cổ ở Gio An có chủ nhân từ xa xưa là  người Chăm Pa với trình độ văn minh khá cao đã kiến tạo nên hệ thống giếng cổ, sau này được người Việt thừa hưởng. Chính cách tìm nguồn nước chưa bao giờ khô cạn kể cả những thời điểm nắng hạn lịch sử, cách lấy nước và làm giếng mang đặc trưng độc đáo của cư dân cổ xưa đến nay vẫn còn nhiều bí ẩn, thôi thúc mọi người kể cả các nhà khoa học tìm hiểu và khám phá. Tới Gio An bạn sẽ có dịp thăm thú những di tích giếng cổ độc đáo như: Giếng Ông, Giếng Bà, Giếng Trạng, Giếng Đìa có tiếng. Những giếng này phân bố khá đều, nằm ở những vị trí khá thuận tiện, bên cạnh những cây thị, cây đa mang sắc màu cổ tích huyền thoại chảy qua hàng ngàn năm lịch sử vẫn lưu truyền cho đến tận hôm nay. Phong cảnh hữu tình ở những nơi này đã làm nên gương mặt làng quê, thành hồn vía hương thôn, thành kỷ niệm tuổi thơ chẳng thể nào quên được, thành nỗi nhớ khi năm tháng đi qua. Hết thảy đều như chảy thấm vào gan ruột đất đai, cây cỏ trong mỗi giọt nước mát lành từ giếng cổ Gio An. Thạc sĩ Sử học Lê Đức Thọ đã hào hứng khẳng định lần nữa những giá trị của giếng cổ Gio An trong lịch sử và trong đời sống hiện tại, một di tích độc đáo của miền quê Quảng Trị.


 

Trồng rau liệt ở xã Gio An

 
Nhắc đến di tích, nhất là di tích cổ xưa người ta thường hình dung đến những gì cổ kính dễ vỡ tồn tại cho đến ngày nay để chiêm bái, phụng thờ, đứng xa mà ngó hay được nhắc nhở cấm sờ tay vào hiện vật, xa cách với cuộc sống hôm nay như nhiều di chỉ khảo cổ. Nhưng hệ thống giếng cổ Gio An thì khác hẳn, luôn đồng hành cùng với con người qua suốt cả ngàn năm. Nó không hề đứng yên bất động, phủ bụi thời gian mà vẫn đầy sinh khí thấm đẫm hơi thở cuộc sống bây giờ. Cư dân Gio An vẫn sống, sinh hoạt và vui buồn theo nguồn nước từ những dòng giếng cổ, vẫn bầu bạn với nhau hôm sớm. Nguồn nước như muốn tuôn trào và chảy vào vĩnh cửu. Nó không chỉ gắn bó máu thịt đúng nghĩa với người dân quê từ bao đời nay trong cuộc sống sinh hoạt hàng ngày và công việc làm ăn mà còn làm nên hồn vía đất đai của quê hương xứ sở, hóa thành biểu tượng quen thuộc, vẫn rất gần gũi thân thương mà vẫn khiến cho ta ngắm nhìn ngưỡng vọng. Một cư dân Gio An, nhà thơ Trần Bình hé lộ một phát hiện từ lâu về một sự lạ của người dân nơi đây, rằng trong chiến tranh bom đạn tơi bời không chừa một nơi nào, vậy mà hết thảy giếng cổ Gio An vẫn vẹn nguyên như một sự diệu kỳ. Hình như đó là một bí mật của đất và nước chốn này.

Chính nguồn nước độc đáo ở Gio An đã sinh thành một loài rau dân dã với chu kỳ sinh trưởng ngắn ngày được chế biến thành món ăn khoái khẩu, đó là rau liệt theo cách gọi Gio An còn người nơi khác gọi đó là rau xà lách xoong. Loài rau đặc sản chân quê này chỉ thích hợp với những nơi nước chảy, hơn thế chỉ sống được với nước trong và sạch. Thật là một loài rau mang đầy cốt cách đáng quý như người. 

Xuân Dũng 

Thích và chia sẻ bài viết qua

Nhập bình luận của bạn:

Ý kiến bạn đọc ()

Lịch phát sóng truyền hình
Cột phải trên
Cột phải dưới

Thăm dò ý kiến

Bạn xem Truyền hình Quảng Trị bằng phương thức truyền dẫn nào?
Sóng mặt đất (VHF - 6)
Vệ tinh (Vinasat 1)
Truyền hình cáp
Truyền hình Internet (OTT)
Truyền hình IP (MyTv)
Truyền hình di động (MobileTV)
Mạng xã hội